Ηθογραφία

Ως όρος της Ιστορίας της λογοτεχνίας η ηθογραφία δηλώνει την τάση της πεζογραφίας να αντλεί τα θέματά της από κοινωνίες της υπαίθρου κι από την κοινωνία και το περιβάλλον της αστικής γειτονιάς. Η τάση αυτή διαμορφώθηκε στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα και επομένως εντάσσεται στο ρεύμα του ρεαλισμού και αργότερα του νατουραλισμού, χωρίς να λείπουν τα λυρικά και ποιητικά στοιχεία

Πιο συγκεκριμένα επικράτησε κατά την περίοδο 1880 – 1930.

Συνδέεται άμεσα με τη λογοτεχνική γενιά του 1880 και την ανάπτυξη του νεοελληνικού διηγήματος.

Χαρακτηριστικά ηθογραφικών κειμένων:

• Πιστή παρουσίαση της ζωής στην ελληνική ύπαιθρο και στο ελληνικό χωριό.
• Αναφορά στις τοπικές παραδόσεις, τα ήθη, τα έθιμα, τις συνήθειες, το χαρακτήρα και τη νοοτροπία του ελληνικού λαού.
• Ήρωες είναι οι απλοί άνθρωποι της υπαίθρου. 
• Έντονος λυρισμός.
• Προσωπικά βιώματα.
• Ο τόπος καταγωγής του πεζογράφου χρησιμοποιείται συχνά ως πλαίσιο στα έργα τους.

Παιδικοί αρραβώνες (1877)
Γύζης Νικόλαος
Λάδι σε μουσαμά, 103x155 εκ.

Η ηθογραφία είναι η ελληνική εκδοχή του ρεαλισμού και, ως ένα βαθμό, του νατουραλισμού.

Επηρεάστηκε από:

• Το πνεύμα του θετικισμού
• Την επιστήμη της λαογραφίας (αναπτύσσεται 1870 κ.εξ.)

Ο δρόμος για την ηθογραφία ανοίγει με το έργο του Δημήτριου Βικέλα Λουκής Λάρας (1879).

Η ηθογραφία γεννιέται πραγματικά με την προκήρυξη διαγωνισμού διηγήματος «με θέμα ελληνικό» από το περιοδικό Εστία.

Σημαντικοί εκπρόσωποι:

• Γεώργιος Βιζυηνός
• Γεώργιος Δροσίνης
• Μιχαήλ Μητσάκης
• Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης
• Κώστας Κρυστάλλης
• Ανδρέας Καρκαβίτσας
• Χρήστος Χρηστοβασίλης
• Ιωάννης Κονδυλάκης
• Γρηγόριος Ξενόπουλος
• Γιάννης Βλαχογιάννης
• Αργύρης Εφταλιώτης, κ.ά.

Το ηθογραφικό διήγημα αποτελεί την πρώτη συστηματική προσπάθεια για συγγραφή πεζών λογοτεχνικών έργων στη δημοτική γλώσσα και συνδέεται με το γλωσσικό ζήτημα.

Η ηθογραφία χρησιμοποιήθηκε σε αρκετές περιπτώσεις για την καλλιέργεια του πατριωτισμού αλλά και για τη διάδοση ηθικοπλαστικών διδαγμάτων.

1. Ελένη Πολίτου-Μαρμαρινού | "Ηθογραφία" | Papyros-Larousse-Britannica  (τόμος 26)| Πάπυρος.

2. Λεξικό Λογοτεχνικών Όρων | Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών και Εκδόσεων "Διόφαντος".

Αν θέλετε να ενημερώνεστε για τις καινούργιες αναρτήσεις του blog μπορείτε να ακολουθήσετε/κάνετε like στη σελίδα Λογοτεχνία παντού στο facebook!