22/11/63 - Στίβεν Κιγνκ

Ήθελα εδώ και πολύ καιρό να διαβάσω Στίβεν Κίνγκ. Έψαχνα να βρω λοιπόν ένα βιβλίο του που να ταιριάζει κάπως στη διάθεσή μου. Διάλεξα το 22/11/63 λόγω του χρονικού πλαισίου του. Διαδραματίζεται στην Αμερική του 1960 και αναφέρεται στη δολοφονία του Τζον Κένεντι.

Φωτογραφία από το getliterary

Όλη η ιστορία περιστρέφεται γύρω από την προσπάθεια του πρωταγωνιστή να γυρίσει πίσω στο χρόνο και να διορθώσει τη δολοφονία του Κένεντι, αφού έχει πεισθεί πως, αν αυτή αποφευχθεί, ο σημερινός κόσμος θα είναι καλύτερος. Πρωταγωνιστής και αφηγητής είναι ένα. Όλη η ιστορία είναι δοσμένη μέσα από τη ματιά του Τζέικ Έπινγκ (ή Τζορτζ Άμπερσον) ενός καθηγητή φιλολόγου που αφήνει την σχεδόν βαρετή ως τότε ζωή του για να γίνει ένας ταξιδιώτης του χρόνου και να αλλάξει τον ρου της ιστορίας. Στην πορεία βέβαια κατανοεί πως «το παρελθόν είναι αρμονικό, δε θέλει να αλλάξει» και για αυτό του βάζει εμπόδια. Κατανοεί επίσης ότι το φαινόμενο της πεταλούδας δημιουργεί πληθώρα αλλαγών σε κάθε τι που αλλάζει εκείνος στο παρελθόν επηρεάζοντας σημαντικά το μέλλον.

Πάνω σε αυτούς τους βασικούς άξονες ο Στίβεν Κίνγκ έχτισε την ιστορία του ακολουθώντας την «κλασική συνταγή» της πυραμίδας του Freytag. Η αρχή της ιστορίας γίνεται με την «έκθεση» (introduction), συνεχίζει με την σταδιακή άνοδο της δράσης (rising movement), φτάνουμε στην κλιμάκωση (climax) και τελικά οδηγούμαστε σε σταδιακή αποκλιμάκωση (falling action) και στο τέλος-λύση (ending). Βέβαια ο Κινγκ στο έργο του χρησιμοποιεί την κλίμακα αυτή με ελαφρώς πιο σύνθετο τρόπο αφού έχει δημιουργήσει περισσότερες από μία κλιμακώσεις με ολοένα και μεγαλύτερη ένταση, με πιο έντονη βέβαια την απόπειρα αποτροπής της δολοφονίας.

Ο ήρωάς του βρίσκεται πολύ συχνά αντιμέτωπος με επαναλαμβανόμενες καταστάσεις, με ανθρώπους που έχουν παρόμοιες ζωές ή παρόμοια ονόματα διότι όπως συχνά επαναλαμβάνει «το παρελθόν κάνει αρμονικές». Επαναλαμβανόμενα μοτίβα είναι διάσπαρτα στο σύνολο του βιβλίου με χαρακτηριστικό παράδειγμα τα κοριτσάκια που παίζουν σχοινάκι και τραγουδούν «ένα, δύο, τρία, πήγα στην κυρία, μου ‘δωσε ένα μήλο, μήλο δαγκωμένο, το ‘βαλε στο πιάτο, μου ‘πε «ορίστε φα’ το».» αλλά και ο άνθρωπος με την κίτρινη κάρτα – που δεν είναι πάντα κίτρινη – που βρίσκεται έξω από την πύλη του χρόνου. Όλα αυτά με μικρές αλλαγές κάθε φορά συμβάλλουν στη δημιουργία ατμόσφαιρας που αποπνέει αγωνία, δημιουργούν υποψίες, σε κάνουν να παρατηρείς τα πάντα.

Ο Κινγκ παρουσιάζει με εξαιρετικό τρόπο την εποχή 1958-1963. Φαίνεται διαβασμένος τόσο σχετικά με την ιστορία, όσο και τον τρόπο ζωής των ανθρώπων, τη μουσική, τις ταινίες, τα βιβλία, όλα όσα υπήρχαν τότε και πολλά που δεν είχαν υπάρξει ακόμη. Μάλιστα οι αναφορές στα τραγούδια είναι πολύ συχνές τόσο που αποφάσισα να σημειώσω κάποια από αυτά και να τα παραθέσω στο τέλος του άρθρου αυτού.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το γεγονός πως ο Κινγκ κατάφερε να δημιουργήσει μία φανταστική ιστορία μέσα στα πλαίσια της πραγματικής ιστορίας. Χρησιμοποιεί ιστορικά πρόσωπα, όπως είναι ο Λη Όσβαλντ, η γυναίκα του Μαρίνα, ο Μάλκολμ Πέρι, ο Τζέιμς Χόστι. Επίσης γίνεται αναφορά σε ιστορικά πρόσωπα όπως η Τζάκι Κένεντι, ο Ομπάμα και η Χίλαρι Κλίντον. Βέβαια, όπως ο ίδιος σημειώνει στο υστερόγραφο κεφάλαιό του, έχει αλλάξει κάποια σημεία της ιστορίας, της πραγματικής ιστορίας, έτσι ώστε να τον βολεύουν, όμως σε γενικές γραμμές τη σεβάστηκε.

Ενδιαφέρον και το συμπέρασμά του για τη ζωή. Γράφει: «Για μια στιγμή όλα ήταν καθαρά και ξάστερα. Ο κόσμος λες και δεν υπήρχε. Όλοι μας το έχουμε νιώσει αυτό. Πρόκειται για έναν τέλεια ισορροπημένο μηχανισμό από φωνές κι αντιλάλους που παριστάνουν τους τροχούς και τα γρανάζια, ένα ονειρικό ρολόι που χτυπάει μέσα σε τούτη την κρυστάλλινη σφαίρα που αποκαλούμε ζωή. Πίσω του; Κάτω και γύρω του; Χάος και έρεβος; Άντρες με σφυριά, άντρες με μαχαίρια, άντρες με όπλα. Γυναίκες που στρεβλώνουν όποιον δεν καταφέρνουν να υποτάξουν και ταπεινώνουν όποιον δεν είναι ικανές να καταλάβουν. Ένα σύμπαν φρίκης και απώλειας γύρω από μια φωτισμένη σκηνή όπου κάποιοι θνητοί χορεύουν αψηφώντας το σκοτάδι.»

Επιχειρώντας έναν απολογισμό θα έλεγα πως πρόκειται για ένα «τίμιο» βιβλίο, αφού κάνει αυτό που υπόσχεται. Είναι ένα θρίλερ που σου κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον στις 848 σελίδες του. Παρόλα αυτά, δεν είναι ένα βιβλίο που θα ξαναδιάβαζα ή ένα βιβλίο που θα με επηρεάσει τόσο βαθιά ώστε να αλλάξει τον τρόπο σκέψης μου. Μάλιστα το τέλος του το βρήκα τρομερά γλυκανάλατο, κάπως σαν αμερικάνικη κομεντί, ενώ ο πρωταγωνιστής σε πολλά σημεία υπήρξε «πολύ σκληρός για να πεθάνει». Αν θα ξαναδιαβάσω Στίβεν Κινγκ; Ε, θα ξαναδιαβάσω!

Λίστα τραγουδιών:

In the Mood – Glenn Miller (αναφέρεται πολλές φορές, θα μπορούσε να είναι το soundtrack του βιβλίου)

Honky Tonk Women – The Rolling Stones

Back in the Saddle Again – Gene Autry

My Boyfriend’s Back – Angels

Mickey’s Monkey – The Miracles

I Want to Hold your Hand – Beatles

Επίσης αναφέρεται πολλές φορές το βιβλίο «Ο φύλακας στη σίκαλη» του J. Salinger.

22/11/63 | Stephen King | μετάφραση Γ. Σπανδώνης | εκδόσεις Bell

Αν θέλετε να ενημερώνεστε για τις καινούργιες αναρτήσεις του blog μπορείτε να ακολουθήσετε/κάνετε like στη σελίδα Λογοτεχνία παντού στο facebook!