Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Η επτανησιακή ποίηση του 19ου αιώνα (Ιστορικοκοινωνικό & πνευματικό πλαίσιο)

Γράμματα II: Νεοελληνική φιλολογία (ΕΛΠ 30)

Η επτανησιακή ποίηση
του 19ου αιώνα
(Ιστορικοκοινωνικό & πνευματικό πλαίσιο)


Ιστορικό πλαίσιο:

—  Τέλη 13ου αι. – 1797 : ενετική κατοχή

—  1797 : άφιξη Γάλλων δημοκρατικών

—  1798 – 1799 : κατάληψη από συμμαχικό Ρωσοτουρκικό στρατό

—  1800 – 1807 : Επτάνησος Πολιτεία

—  1807: προσάρτηση στη γαλλική αυτοκρατορία

—  1808 – 1814: κατάληψη από Άγγλους

—  1815 (Νοέμβριος): συνθήκη Παρισίων – νέο πολιτειακό καθεστώς Επτανήσων

—  1849 : παραχώρηση ελευθεριών μέσω συνταγματικών μεταρρυθμίσεων

—  1864 : προσάρτηση στην Ελλάδα (συνθήκη Λονδίνου)

Κοινωνικές συνθήκες – κοινωνική διαστρωμάτωση:

—  Ισχυρό κοινωνικό σύστημα

—  Απομεινάρι Αγγλικής προστασίας

—  3 κοινωνικές τάξεις:

  1. Ευγενείς
  2. Αστοί
  3. Ποπολάροι

—  Οι λογοτέχνες προέρχονται κυρίως από τα 2 πρώτα

—  Οικονομική ανεξαρτησία => απερίσπαστοι στο έργο τους

Κοινωνικές συνθήκες – πολιτική ζωή:

—  Έντονες ιδεολογικές αντιθέσεις

—  3 πολιτικοί σχηματισμοί:

  1. Συντηρητικοί (ή καταχθόνιοι)
  2. Μεταρρυθμιστές
  3. Ριζοσπάστες

—  Θέμα αντιπαράθεσης: η Ένωση

—  Μετά την ένωση επηρεάζονται από τον Μεγαλοϊδεατισμό της Ελλάδας

Πνευματικές συνθήκες:

Παράγοντες που επηρεάζουν την πνευματική δραστηριότητα:

  1. Ιδιωτικά & δημόσια εκπαιδευτήρια (κλήρος)
  2. 1669 μετακίνηση κρητικού πληθυσμού
  3. Τοπικές φιλολογικές εταιρείες «Ακαδημίες»
  4. Επτανήσιοι που σπούδασαν στην Ιταλία
  5. Ιόνιος Ακαδημία Guilford
  6. Στενή σχέση με τη Δύση
  7. Διγλωσσία μορφωμένων
  8. Τυπογραφεία
  9. Ανάπτυξη τοπικού Τύπου
  10. Ροπή προς δημοτική γλώσσα
  11. Το αίτημα της ένωσης με την Ελλάδα

Περιοδολόγηση Επτανησιακής ποίησης:

—  Γίνεται με κεντρικό άξονα το Σολωμό

—  Διάκριση σε 5 ομάδες:

  1. Προσωλομικοί: Τόπος: Ζάκυνθος
    • Χρόνος: τέλος 18ου – αρχές 19ου
    • Γλώσσα: μικτή
    • Χαρακτήρας: πολιτικός & κοινωνικός
    • Κύριοι εκπρόσωποι: Στ. Ξανθόπουλος, Νικ. Λογοθέτης – Γούλιαρης, Νικ. Κουτούζης, Αντ. Μαρτελάος
  1. Σολωμικοί: Συνομήλικοι και νεότεροι του Σολωμού
    • Συνέβαλαν στη διάδοση της ποίησής του
    • Σημαντικότεροι εκπρόσωποι: Αντ. Μάτεσης, Γ. Τερτσέτης, Ι. Τυπάλδος, Γερ. Μαρκοράς, Ιακ. Πολυλάς
  1. Μετασολωμικοί: Συνομήλικοι και νεότεροι του Σολωμού
    • Συνέβαλαν στη διάδοση της ποίησής του
    • Σημαντικότεροι εκπρόσωποι: Αντ. Μάτεσης, Γ. Τερτσέτης, Ι. Τυπάλδος, Γερ. Μαρκοράς, Ιακ. Πολυλάς
  1. Εξωσολωμικοί: Δεν εντάσσονται στη σφαίρα επιρροής Σολωμού

1. Κάλβος:

·       Θεωρείται ο άλλος πόλος της επτανησιακής ποίησης

2. Αρ. Βαλαωρίτης

·       Προβολή νεότερης ελλ. Ιστορίας

·       Ενδυνάμωση πατριωτικού αισθήματος

·       Ρομαντικά στοιχεία

3. Λασκαράτος

·       Καλλιέργεια σάτιρας

·       Καινοτόμο & μαχητικό φρόνημα 

  1. Ελάσσονες & Επίγονοι :

Ελάσσονες

·       Ιωάννης Πετριτσόπουλος, Σπυρίδων Μελισσηνός, Παν. Πανάς, Ανδρέας & Στέφανος Μαρτζώκης

Επίγονοι

·       Τέλος 19ου – αρχές 20ου

·       Δέχτηκαν επιρροή εξωεπτανησιακού πνευματικού περιβάλλοντος

·       Λορέντζος Μαβίλης. Γεράσιμος Σπαταλάς, Μαρίνος Σιγούρος

Ανακεφαλαιώνοντας:

—  Ιστορικό πλαίσιο: ενετική κατοχή -> προσάρτηση στην Ελλάδα (1864)

—  Κοινωνικό πλαίσιο: ευγενείς / αστοί / ποπολάροι & καταχθόνιοι / μεταρρυθμιστές / ριζοσπάστες

—  Πνευματικές συνθήκες: επαφή με τη Δύση

—  Περιοδολόγηση: Προσολωμικοί / Σολωμικοί / Μετασολωμικοί/ Εξωσολωμικοί/ Ελάσσονες & Επίγονοι

—  Αντιθέσεις Επτανησιακής – Α’ Αθηναϊκής: δημοτική ≠ καθαρεύουσα

 

 

 

 


Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Τάλγκο - Βασίλης Αλεξάκης

Βράδυ καθημερινής. Στο  Youtube   παίζει κονσέρβα λίστα με  Whiskey  Blues , έχεις  μισοσβήσει  τα φώτα μήπως και κοιμηθείς μία φυσιολογική ώρα και ψάχνεις να βρεις ποιο βιβλίο θα ξεκινήσεις. Δε θες κάτι που θα σε ζορίσει ή θα σε προβληματίσει. Θες κάτι που να ρέει εύκολα. Να μην είναι πάλι ξένου  συγγραφέα  όμως, όλο ξένους διαβάζεις και  σίγουρα  υπάρχουν αξιόλογοι Έλληνες πεζογράφοι, που θα είχε ενδιαφέρον να γνωρίσεις τη γραφή τους. Κάπως έτσι ήταν η κατάσταση όταν αποφάσισα να διαβάσω το  Τάλγκο  του Βασίλη  Αλεξάκη . Σε κάποια συζήτηση είχε αναφερθεί πρόσφατα το όνομά του, είδα ότι το βιβλίο ήταν μικρό, δεν είχα διαβάσει κάτι άλλο δικό του, οπότε το αποφάσισα. Και δεν το μετάνιωσα!  Διαβάζεται απνευστί, σε παίρνει μαζί του και ζεις την ιστορία τους. Είναι άμεσο, καταιγιστικό και συνάμα σπαρακτικό.  Πρωταγωνίστρια η Ελένη. Μια γυναίκα που δεν κατάφερε να συμβιβαστεί στη ζωή της, ούτε στα προσωπικά της ούτε σ...

Ο φάρος - Άλισον Μουρ

Ο Φάρος , η νουβέλα τ ης Άλισον Μουρ, διαβάζεται γρήγορα, χωρίς να σε κουράζει, χωρίς να σε κάνει να σκέφτεσαι που το πάει, χωρίς να θες να προσπεράσεις κομμάτια. Είναι τόσο όσο, και αυτό κατά τη γνώμη μου είναι τεράστιο προτέρημα για ένα λογοτεχνικό κείμενο.   Ο πρωταγωνιστής, ο κύριος Φουθ, έχει μόλις χωρίσει από τη σύζυγό του και αποφασίζει να κάνει ξανά το ταξίδι που είχε κάνει με τους γονείς του, πριν η μητέρα του τους εγκαταλείψει, αυτόν και τον πατέρα του. Πρόκειται για έναν χαρακτήρα ήπιο, άχρωμο, που κανείς δε θυμάται και μάλλον δε θα λείψει και σε κανέναν. Ένα χαρακτήρα που γνωρίζουμε μέσα από την άποψη και τις αντιδράσεις των άλλων, μιας και ο ίδιος φαντάζει ανίσχυρος, σα μια ευθεία γραμμή. Έχοντας διανύσει ήδη την τέταρτη δεκαετία της ζωής του, παλεύει ακόμη με τις αναμνήσεις του φευγιού της μάνας του, με την χαμένη του αυτοεκτίμηση, με τις εμμονές και τις φοβίες του. Άλλωστε τελειώνει ποτέ η πάλη αυτή; Σε δεύτερο πλάνο η Έστερ, εξίσου μόνη, εξίσου κακοποιημένη, άπιστη...

Kafka on the Shore - Haruki Murakami

Υπόθεση Kafka on the Shore ή αλλιώς Ο Κάφκα στην ακτή είναι ο τίτλος του βιβλίου που περιστρέφεται γύρω από την ιστορία ενός 16χρονου αγοριού, του Κάφκα Ταμούρα, που το σκάει από το σπίτι του ψάχνοντας να βρει τη μητέρα και την αδερφή του. Στο βιβλίο εμφανίζονται και άλλοι ήρωες, όπως ο Νακάτα, ένας ηλικιωμένος κύριος που μιλά με τις γάτες, ο Χοσίνο, ένας νέος έτοιμος να ακολουθήσει την περιπέτεια, το αγόρι με το όνομα Κοράκι, ο Οσίμα, βιβλιοθηκάριος και πάντα βοηθός στα δύσκολα και πολλοί άλλοι. Όλοι συνεπικουρούν στο ταξίδι ενηλικίωσης του Κάφκα, στην προσπάθειά του να ξεφύγει από το πεπρωμένο του, να ανακαλύψει τον εαυτό του και να ακολουθήσει μία νέα πορεία. Διάρθρωση Ο Μουρακάμι επιλέγει να χτίσει το βιβλίο του ξεκινώντας από 4 διαφορετικές ιστορίες που με το πέρασμα των σελίδων πλησιάζουν όλο και περισσότερο μεταξύ τους, γίνονται δύο και εν τέλει μία. Σε κάθε κεφάλαιο αφηγείται μία ιστορία που καλύπτει διαφορετικές χρονικές περιόδους, τόσο του παρελθόντος όσο και του...