Παλεύω να γράψω αυτό το κείμενο από το πρωί. Η ώρα έχει πάει
19:30, η συγκέντρωσή μου είναι σχεδόν ανύπαρκτη πλέον, και επιτέλους κάθομαι να
γράψω. Σήμερα θα μιλήσω για το βιβλίο Ο Πότης του Χανς Φάλαντα, το οποίο μου
κάνει παρέα από το Πάσχα (δε διαβάζω-δεν προλαβαίνω-όταν προλαβαίνω, δεν αντέχω!).
Με τον Φάλαντα είμαστε παλιοί γνώριμοι, είχα γράψει σε αυτό
το blog για το Και τώρα, ανθρωπάκο;, δε με είχε απογοητεύσει
άλλοτε, δε με απογοήτευσε ούτε τώρα. Όπως διαπίστωσα λοιπόν και την προηγούμενη
φορά, ο συγγραφέας αυτός έχει την ικανότητα να διαγράφει με κάθε λεπτομέρεια τους
χαρακτήρες του. Σε αυτό το βιβλίο του μάλιστα, είναι λες και κάνει εξάσκηση,
αφού όχι μόνο έχουμε την απόλυτη σκιαγράφηση του κεντρικού χαρακτήρα του και
αφηγητή, αλλά παραθέτει και πληθώρα διεισδυτικών περιγραφών από ανθρώπους που
γνώρισε στη ζωή του μέσα στη φυλακή και το άσυλο. Είναι αξιοσημείωτο βέβαια πως
το βιβλίο αυτό το έγραψε ο συγγραφέας, όταν βρισκόταν και ο ίδιος μέσα σε άσυλο
εξαιτίας καταχρήσεων.
Ας τα πάρουμε όμως με τη σειρά. Ο Πότης ή αλλιώς Έρβιν Ζόμερ
(σημαίνει καλοκαίρι) είναι ένας επιχειρηματίας που ζει και εργάζεται στη
Γερμανία του 1930. Η ζωή του είναι ήρεμη και συνηθισμένη, όμως υπάρχει κάτι που
τον πιέζει, που τον κάνει να ασφυκτιά. Πρόκειται για τη σύζυγό του, που για
κακή (ή μάλλον καλή) του τύχη είναι δραστήρια, δυναμική, οργανωτική, με λίγα
λόγια μία ικανότατη γυναίκα. Στο πρόσωπό της μοιάζει να παίρνει σάρκα και
οστά εξουσία. Μετά την απόσυρσή της από
την κοινή τους επιχείρηση, η δουλειά παίρνει την κατιούσα. Ο Έρβιν αντί να
δουλέψει, παραιτείται, αρχίζει να πίνει και η κατρακύλα ξεκινά. Μέσα από το
ποτό βρίσκει παρηγοριά, αισθάνεται δυνατός, χάνει τις αναστολές του, ξεχνά την
αξιοπρέπειά του. Η καταπιεσμένη του σεξουαλικότητα βρίσκει διέξοδο. Όμως οι
ενοχές του συνεχίζουν να τον ταλανίζουν. Έζησε μία ζωή ως αξιοπρεπής και
ευυπόληπτος πολίτης, κάτι που πασχίζει να διατηρήσει και μετά την πτώση του. Άμαθος
να συναναστρέφεται ανθρώπους που πασχίζουν με κάθε τρόπο για την επιβίωση,
καταλήγει στη φυλακή και τελικά στο άσυλο.
Ο Φάλαντα για ακόμη μία φορά έχει σκιαγραφήσει όλες τις πτυχές
του κεντρικού χαρακτήρα του. Τον τοποθετεί στη θέση του αφηγητή που εξιστορεί
όλα όσα του έχουν συμβεί παραθέτοντας παράλληλα και όλες τις ενδόμυχες σκέψεις,
φοβίες, επιθυμίες. Είναι ακόμη ένας αντιήρωας που επέλεξε να δημιουργήσει ο συγγραφέας.
Ένας άνθρωπος αδύναμος, που αργεί όμως πολύ να αποδεχτεί την αδυναμία του. Η
άρνηση βέβαια της αποδοχής σχετίζεται άμεσα με τα κοινωνικά πρότυπα μέσα στα
οποία έχει μεγαλώσει, σύμφωνα με τα οποία είναι αδιανόητο ένας άντρας να είναι
αδύναμος και να εξουσιάζεται από τη γυναίκα του. Αυτή η αδυναμία του χαρακτήρα
του μάλιστα σχολιάζεται με ιδιαίτερη επιμέλεια στο επίμετρο του βιβλίου, το
οποίο είναι ίσως από τα πλέον κατατοπιστικά. Ο Ζόμερ παλεύει με τον εαυτό του,
με τις παραδοχές του, με την ίδια του την ψυχή. Οι μεταπτώσεις του είναι
συνεχείς και όσο και αν αντιστέκεται η υποταγή του είναι προδιαγεγραμμένη.
Παρά το γεγονός πως το βιβλίο αυτό πραγματεύεται ένα θέμα
σκληρό, δεν αισθάνθηκα πως είναι δυσάρεστο. Ο Φάλαντα έχει μία μοναδική
ικανότητα να δημιουργεί μία ιστορία που ρέει, παρά το γεγονός πως δεν αφηγείται
την ιστορία του ευθύγραμμα, αλλά την οργανώνει ανά θέματα. Αναμειγνύει την
τραγικότητα της ύπαρξης του ήρωά του με κωμικά στοιχεία και τον αντιμετωπίζει
με το μαύρο χιούμορ που χαρακτηρίζει τα έργα του, παραδίδοντας τελικά ένα
κείμενο ευχάριστο και απολαυστικό.
Τέλος, λίγα λόγια για την έκδοση που κρατάω στα χέρια μου και μου έκανε τρομερά θετική εντύπωση. Πρόκειται για ένα βιβλίο ιδιαίτερα επιμελημένο, με ωραία ποιότητα χαρτιού και αισθητική που συνάδει με το περιεχόμενο του βιβλίου. Πολύ θετική διάθεση μου δημιούργησε μάλιστα μία λεπτομέρεια, ο τίτλος είναι γραμμένος με κόκκινα γράμματα και τοποθετημένος σε ένα ασπρόμαυρο εξώφυλλο, ενώ το ίδιο κόκκινο χρησιμοποιήθηκε και για το εσώφυλλο του βιβλίου. Επίσης θεωρώ αρκετά σημαντικό να επισημάνω πως στο βιβλίο αυτό δε βρήκα λάθη (ορθογραφικά, εκφραστικά, παραλείψεις), κάτι που μου δημιούργησε μία συνολικά θετική εικόνα για τη συγκεκριμένη έκδοση. Το επισημαίνω, διότι τον τελευταίο καιρό τα βιβλία χωρίς λάθη αποτελούν τις φωτεινές εξαιρέσεις.
Ο Πότης | Χανς Φάλαντα | μετάφραση – επίμετρο Έμη Βαϊκούση |
Κίχλη
Αν θέλετε να ενημερώνεστε για τις καινούργιες αναρτήσεις του blog μπορείτε να ακολουθήσετε/κάνετε like στη σελίδα Λογοτεχνία παντού στο facebook!