Ήταν καλοκαίρι όταν αποφάσισα να διαβάσω τη Δίκη του Κάφκα. Με θυμάμαι να κάθομαι το πρωί στο δροσερό μπαλκόνι και να διαβάζω. Δεν ξέρω τι άλλο μπορεί να ζητήσει κανείς για τα πρωινά του καλοκαιριού.
Ο κύριος Κ. με ιντρίγκαρε με τη μία. Όλα όσα του συμβαίνουν
σου περνά από το μυαλό πως είναι ένα όνειρο. Μετά όμως το ξανασκέφτεσαι και
συνειδητοποιήσεις πως ο Κάφκα δε θα έδινε ένα – τουλάχιστον όχι τέτοιο – τέλος.
 |
Για λίγο μπήκα στη διαδικασία να προσπαθήσω να ερμηνεύσω το βιβλίο. Άρχισα μάλιστα να ψάχνω για πιθανές ερμηνείες στο διαδίκτυο. Κάπως έτσι συνειδητοποίησα όμως πως το βιβλίο θα έχανε την ομορφιά του. Ίσως ο Κάφκα να μην εννοούσε τίποτα παραπέρα από αυτό που είπε. Ίσως να είναι σημαντικό καθένας από εμάς να κρατήσει το κομμάτι εκείνο που τον έκανε να σκεφτεί παραπέρα. Άλλωστε η πολυσημία δεν είναι ένα από τα θεμελιώδη συστατικά της τέχνης; Ε, λοιπόν ο Κάφκα ήρθε να το επιβεβαιώσει με τον καλύτερο τρόπο.
Ξεκινώντας τη Δίκη μπαίνεις σε ένα κλίμα σκοτεινό, σχεδόν
παρανοϊκό. Η ατμόσφαιρα του βιβλίου είναι αντίστοιχη με αυτή της Μεταμόρφωσης,
ζοφερή, εφιαλτική, μη λογική. Οι εικόνες που δημιουργεί αντιβαίνουν στην
πραγματικότητα. Ο πρωταγωνιστής φαντάζει μόνος και αβοήθητος, ο μοναδικός
λογικός άνθρωπος ανάμεσα σε πλήθος παραλόγων. Ή μήπως τελικά πρόκειται για το
αντίθετο; Η δύναμη της μάζας μοιάζει συντριπτική. Σταδιακά αρχίζει να θεωρεί
πως όλα όσα πριν φάνταζαν παράλογα είναι λογικά. Μπαίνει στο παράλογο και προσαρμόζεται,
παρά το γεγονός πως συνεχίζει ανά διαστήματα να ασφυκτιά. Μήπως και εμείς αυτό
δεν κάνουμε τους τελευταίους δύο μήνες;
Λίγο μετά τη μέση του βιβλίου διαβάζοντας όσα αναφέρει ο κ.
Κ. συνειδητοποιώ πως υπάρχει η πραγματική αθώωση και η φαινομενική. Στην πρώτη
περίπτωση ο φάκελος της δικογραφίας του κατηγορουμένου εξαφανίζεται εντελώς και
καταστρέφεται, ενώ στη δεύτερη απλώς προστίθεται σε αυτόν η βεβαίωση της απόφασης
και το σκεπτικό, αλλά ο φάκελος εξακολουθεί να υπάρχει και να πηγαίνει από
δικαστή σε δικαστή, αφού το δικαστήριο δεν ξεχνά ποτέ. Μάλιστα ο κατηγορούμενος
μπορεί να συλληφθεί στο μέλλον στην περίπτωση που το δικαστήριο αποφασίσει πως
η κατηγορία συνεχίσει να υπάρχει. Η πρώτη περίπτωση είναι η πιο σπάνια. Η
δεύτερη αρκετά συχνή.
Αναλογίζομαι πόσες φορές έχουμε υπάρξει οι ίδιοι το δικαστήριο.
Πόσες φορές κατορθώσαμε να φτάσουμε στην πραγματική αθώωση και πόσες φορές, ενώ
δηλώσαμε πως συγχωρούμε κάποιον, μέσα μας συνεχίσαμε να τον δικάζουμε. Οι
σκέψεις συνεχίζουν να πηγαινοέρχονται μέσα μας και εμείς να κατηγορούμε τον
Άλλο.
Η Δίκη του Κάφκα δεν είναι το βιβλίο που θα προσφέρει
στον αναγνώστη μία ωραία ιστορία για να περάσει την ώρα του. Αντιθέτως είναι το
βιβλίο που θα τον κάνει να ανακαθίσει και να διαβάσει προσεκτικά. Δε θα δώσει ικανοποιητική
λύση ούτε θα σε οδηγήσει στην κάθαρση. Όμως είναι ένα βιβλίο που θα θυμάται
κανείς για καιρό. Ένα βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί και δεύτερη και τρίτη φορά.
Η δίκη | Φραντς Κάφκα | μετάφραση Γιώτα Λαγουδάκου | Μίνωας
Αν θέλετε να ενημερώνεστε για τις καινούργιες αναρτήσεις του blog μπορείτε να ακολουθήσετε/κάνετε like στη σελίδα Λογοτεχνία παντού στο facebook!